جوشکاری پوشش سخت یا Hardfacingیکی از روشهای موثر برای افزایش مقاومت به سایش، ضربه و خوردگی در قطعات صنعتی است. این فرآیند شامل اعمال لایهای از مواد سخت بر روی سطح قطعات با استفاده از تکنیکهای جوشکاری است.
Hardfacingنه تنها عمر قطعات را افزایش میدهد، بلکه هزینههای تعمیر و نگهداری را نیز به طور قابل توجهی کاهش میدهد. در این مطلب، به بررسی اصول، روشها و کاربردهای Hardfacing میپردازیم.
اصول Hardfacing
Hardfacingفرآیندی است که در آن یک لایه از مواد مقاوم به سایش (معمولاً آلیاژهای سخت) بر روی سطح قطعات اعمال میشود. این لایه میتواند به صورت موضعی یا کامل بر روی قطعه ایجاد شود و هدف اصلی آن، محافظت از قطعه در برابر سایش، ضربه و خوردگی است. مواد مورد استفاده در Hardfacing معمولاً شامل کاربیدها، سرامیکها و آلیاژهای خاص هستند که سختی و مقاومت بالایی دارند.
روشهای اعمال پوشش سخت به روش جوشکاری
روشهای مختلفی برای اعمال پوشش سخت وجود دارد که هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. انتخاب روش مناسب به عواملی مانند جنس قطعه، نوع مواد پوششی و شرایط کاری بستگی دارد. برخی از روشهای رایج عبارتند از:
1. جوشکاری قوس الکترود دستی (SMAW)
در این روش از الکترودهای مخصوص Hardfacing استفاده میشود که حاوی مواد سخت مانند کاربید تنگستن، کروم یا نیکل هستند. این روش ساده و مقرونبهصرفه است و برای قطعات کوچک و تعمیرات موضعی مناسب است.
- مزایا: قابل استفاده در محیطهای مختلف، هزینه پایین.
- معایب: سرعت پایین، نیاز به مهارت اپراتور.
2. جوشکاری زیر پودری (SAW)
در این روش، از پودرهای مخصوص Hardfacing همراه با سیم جوش استفاده میشود. این روش برای قطعات بزرگ و سطوح وسیع مناسب است و پوشش یکنواخت و با کیفیتی ایجاد میکند.
- مزایا: سرعت بالا، پوشش یکنواخت.
- معایب: محدودیت در قطعات کوچک و پیچیده.
3. جوشکاری با سیم توپودری (FCAW)
در این روش از سیمهای توپودری حاوی مواد سخت استفاده میشود. این روش ترکیبی از سرعت بالا و کیفیت خوب است و برای قطعاتی که نیاز به مقاومت ترکیبی در برابر سایش و ضربه دارند، مناسب است.
- مزایا: سرعت بالا، قابلیت استفاده در محیطهای باز.
- معایب: نیاز به تجهیزات خاص.
4. جوشکاری پلاسما (PAW)
این روش از قوس پلاسما برای ذوب مواد پوششی استفاده میکند و برای قطعاتی که نیاز به دقت و کیفیت بالا دارند، مناسب است.
- مزایا: دقت بالا، پوشش نازک و یکنواخت.
- معایب: هزینه بالا، نیاز به تجهیزات پیشرفته.
5. جوشکاری لیزر (Laser Cladding)
در این روش، از پرتوی لیزر برای ذوب مواد پوششی و ایجاد لایهای نازک و دقیق بر روی سطح قطعه استفاده میشود. این روش برای قطعات حساس و دقیق مناسب است.
- مزایا: دقت بسیار بالا، کاهش تغییر شکل قطعه.
- معایب: هزینه بسیار بالا، نیاز به تجهیزات پیشرفته.
مواد مورد استفاده در Hardfacing
انتخاب مواد پوششی به نوع سایش، شرایط کاری و جنس قطعه بستگی دارد. برخی از مواد پرکاربرد عبارتند از:
- کاربید تنگستن (WC): مقاومت بسیار بالا در برابر سایش و ضربه.
- کروم کاربید (Cr3C2): مقاومت به سایش و خوردگی در دمای بالا.
- آلیاژهای نیکل-کروم: مقاومت ترکیبی در برابر سایش و خوردگی.
- سرامیکها: مقاومت به سایش و دمای بسیار بالا.
مراحل انجام Hardfacing
- آمادهسازی سطح: تمیز کردن سطح از آلودگیها، چربیها و اکسیدها.
- پیشگرمایش: برای کاهش تنشهای حرارتی و جلوگیری از ترکخوردگی.
- لایه میانی: در شرایطی از لایه میانی برای جلوگیری از ایجاد ترک و کارایی بیشتر لایه پوشش داده شده استفاده می شود.
- اعمال پوشش: استفاده از روش جوشکاری مناسب برای اعمال مواد سخت.
- پسگرمایش و سرد کردن آهسته: برای کاهش تنشهای باقیمانده و بهبود چسبندگی پوشش.
کاربردهای Hardfacing
- صنعت معدن: پوششدهی ناخنهای بیل مکانیکی، صفحات خردکننده و نوار نقالهها.
- صنعت نفت و گاز: محافظت از لولههای حفاری و اتصالات در برابر سایش و خوردگی.
- خودروسازی: افزایش مقاومت دیسک ترمز، چرخدندهها و میللنگ.
- صنایع سنگین: پوششدهی قطعات ماشینآلات سنگین مانند بلدوزرها و لودرها.
- کشاورزی: افزایش عمر تیغههای خاکورز و قطعات خرمنکوب.
نتیجهگیری
Hardfacing یک روش موثر و مقرونبهصرفه برای افزایش مقاومت قطعات در برابر سایش، ضربه و خوردگی است. با انتخاب روش جوشکاری مناسب و مواد پوششی با کیفیت، میتوان عمر قطعات را به طور قابل توجهی افزایش داد و هزینههای تعمیر و نگهداری را کاهش داد. این فناوری در صنایع مختلفی مانند معدن، نفت و گاز، خودروسازی و کشاورزی کاربرد گستردهای دارد و به عنوان یک راهحل پایدار برای بهبود عملکرد قطعات شناخته میشود.
